Nên thưởng cho con khi hoàn thành thói quen không?

Thưởng cho con khi hoàn thành thói quen là câu hỏi quen thuộc: "Con cất đồ chơi thì được gì?" Ba mẹ muốn con bắt đầu, nhưng cũng băn khoăn nếu hôm nào không có quà, con có còn làm không. Câu trả lời cần nhìn vào cách thưởng, thời điểm thưởng và điều mình thực sự biết từ nguồn hiện có.

Thưởng cho con khi hoàn thành thói quen: nguồn nói gì

Phân tích gộp của Deci, Koestner và Ryan trong nội dung cơ sở khoa học cho biết: phần thưởng hữu hình báo trước, gắn với việc chỉ cần làm hoặc hoàn thành, có thể làm giảm hứng thú với chính hoạt động đó. Lời khen tích cực trong phân tích có tác dụng ngược lại.

Điều này không có nghĩa mọi phần thưởng đều xấu. Nguồn nhấn mạnh cách và thời điểm thưởng. Cũng không nên suy ra rằng một lần thưởng sẽ làm con mất hứng thú, hoặc mọi bé sẽ phản ứng giống nhau. Khi dựa quá nhiều vào quà, ba mẹ nên quan sát xem con còn quan tâm việc mình làm hay chỉ hỏi về phần thưởng.

Phần thưởng có giúp con bắt đầu không

Một gia đình có thể thử dùng phần thưởng nhẹ như lời mời bắt đầu. Tuy nhiên, phần tóm tắt nguồn đang có chưa cho biết mức độ phần thưởng giúp trẻ bắt đầu một thói quen, hay tác dụng đó kéo dài bao lâu. Đây là điều chưa biết từ bộ nguồn này, không phải kết luận rằng phần thưởng luôn có ích hoặc luôn có hại.

Bằng chứng không cho phép đưa ra một câu trả lời chung cho mọi trẻ. Nếu con vẫn chưa bắt đầu, đừng chỉ tăng quà. Có thể xem lại việc có quá lớn không, thời điểm có phù hợp không, và con đã biết cách làm chưa. Phần thưởng không trả lời được những câu hỏi đó.

Ghi nhận đúng điều con vừa làm

Gợi ý từ nguồn là nói rõ hành động, giữ phần thưởng vật chất ở mức nhẹ và giảm dần. Ví dụ: "Con đã tự cất sách lên kệ sau khi đọc." Câu này cho biết ba mẹ đang nhìn thấy việc gì, thay vì chỉ nói "giỏi quá" rồi chuyển ngay sang quà.

Ba mẹ có thể thử:

• Nói về hành động vừa xảy ra. "Con đã mang cặp đến đúng chỗ."
• Ghi nhận mức hỗ trợ thật. "Hôm nay mẹ làm cùng, và con đã cất hết xe."
• Hỏi về việc con làm. "Chỗ nào con thấy dễ hơn hôm trước?"
• Giữ quà nhỏ nếu dùng. Chọn điều gia đình thấy phù hợp, tránh tăng quà mỗi khi con chần chừ.

Đây là cách thực hành để tham khảo. Chưa có mức phần thưởng hay lịch giảm thưởng đúng cho từng bé trong nguồn hiện có.

Nếu con chỉ hỏi về quà

Ba mẹ có thể nói: "Mình đã thống nhất phần thưởng này. Ba cũng muốn nghe xem con thấy việc cất đồ thế nào." Giữ cuộc trao đổi ngắn, rồi nhìn lại nhiệm vụ. Nếu "dọn phòng" vẫn quá rộng, đổi thành "cất sách lên kệ" và làm cùng con một lượt.

Nếu muốn thay cách thưởng, hãy nói trước lần làm tiếp theo: "Tuần tới mình thử phần thưởng nhỏ hơn, mẹ vẫn ghi nhận việc con làm mỗi ngày." Đây là ví dụ lời nói, không phải lịch chuyển đổi có bằng chứng. Xem thêm khung thói quen để đặt phần thưởng trong một kế hoạch gồm cả tín hiệu và hỗ trợ.

Trong KidHabit

KidHabit có nhiệm vụ kèm điểm, phần duyệt của phụ huynh và phần thưởng do gia đình tự định nghĩa. Điểm ghi nhận nhiệm vụ trong ứng dụng; điểm không cho biết con đã thích hoạt động hay thói quen đã tự động. Ba mẹ vẫn cần trò chuyện và quan sát ngoài màn hình.

Giới hạn của bằng chứng: bộ nguồn hiện có chưa giải quyết mọi câu hỏi về động lực của trẻ, loại thưởng hay thời điểm giảm thưởng. Không thể dự đoán phản ứng của một bé từ kết quả tổng hợp nghiên cứu.

Bài viết mang tính thông tin, không thay thế tư vấn của bác sĩ, nhà tâm lý hay chuyên gia giáo dục.